RES Regio Amersfoort

Stedelijk knooppunt in landschap van contrasten

Opdrachtgever:          Regiokantoor Amersfoort
I.s.m.:          Berenschot, Over Morgen
Planvorming:          2019-2020
Uitvoering:          2020 - 2030
Locatie:

          Regio Amersfoort (gemeenten Bunschoten, Eemnes,
          Baarn, Soest, Amersfoort, Leusden en Woudenberg)

 

In de Regionale Energie Strategie (RES) doet de regio Amersfoort een concept-bod voor haar aandeel aan de nationale energie-opgave. De energie-transitie is bij uitstek een ruimtelijke opgave. Duurzame vormen van electriciteits-opwek, zoals windmolens en zonnepanelen, hebben een grote impact op de ruimte. In opdracht van de Regio Amersfoort heeft Feddes/Olthof, in samenwerking met Berenschot en Over Morgen, gewerkt aan de ruimtelijke onderbouwing van de RES. In ontwerpateliers met de gemeentes en stakeholders is de basis gelegd voor een ruimtelijk visie die richting geeft aan de veelheid van keuzes die de regio moet maken voor de energietransitie. Kerngedachte van de ruimtelijke visie is dat aan de energie-opgave ruimtelijke voorwaarden worden gesteld. De energie-transitie kan niet zonder meer, maar moet bijdragen aan nieuwe landschappelijke of stedelijke kwaliteiten. Daarom koppelt de visie de opwek van duurzame energie aan andere maatschappelijk opgaven, zoals waterberging en meer biodiversiteit. Zo werken we aan een sterker (stads)landschap dat beter in staat is de energie-transitie in zich op te nemen.

 

Kijk voor meer informatie over het Nationaal Programma RES op: https://www.regionale-energiestrategie.nl/default.aspx

 

 

 

Nederland in het klein

Het landschap van de regio Amersfoort is Nederland in het klein. De regio Amersfoort heeft alles wat het Nederlandse landschap te bieden heeft: een voormalige zeekust, een open polderlandschap, een beboste heuvelrug en het kampenlandschap van de Gelderse Vallei. Dit alles verbonden door de Eem en diverse beekdalen. Binnen de regio onderscheiden we vier landschappelijke hoofdeenheden:

 

 

 

 

Stedelijk knooppunt in landschap van contrasten

De visie geeft bouwstenen voor de inpassing van duurzame energie, die inspelen op het stedelijk netwerk en de landschappelijke verschillen in de regio.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Infrastructuurknooppunten
Bij de infrastructuurknooppunten, zoals knooppunt Hoevelaken, is ruimte voor een cluster van windmolens. Voor het ruimtelijk beeld is het aantrekkelijk om de cluster te combineren met opgaande bosbeplantingen. De bosbeplantingen zorgen voor ‘een groene voet’ van de windmolens en dragen bij aan een rustig (weg)beeld.

 

 

 

 

 

 

 

 

Infrastructuurlijnen
De grote infrastructuurlijnen bieden aanknopingspunten voor lijnvormige opstellingen van zonnepanelen en windmolens. Zonnepanelen kunnen worden geïntegreerd in geluidswerende voorzieningen. Mogelijkheden voor windmolens zijn er langs A12 en A28. Het is belangrijk om deze windmolenlocaties in samenhang te zien met andere windmolenlocaties langs de snelwegen buiten de regio. In de Eempolders zijn vanuit een landschappelijke invalshoek windmolens langs de A1 niet wenselijk vanwege de aantasting van de openheid en de ruimtelijke opdeling van het samenhangende polderlandschap.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bedrijfsterreinen in de regio 
De grote daken op de bedrijfsterreinen hebben een hoge potentie voor zonne-energie. Ook bieden de grote parkeerplaatsen kansen voor overkappingen met zonnepanelen. Het meervoudig grondgebruik kan een kwaliteitsslag betekenen voor de bedrijfsterreinen. Incidenteel zijn op de bedrijfsterreinen ook windmolens mogelijk, maar er zijn veel planologische beperkingen in verband met geluidsoverlast.

 

 

 

 

 

 

 

Eemmeer 
Aansluitend op de windmolens van Flevoland kunnen in het Eemmeer windmolens worden geplaatst, al of niet in combinatie met drijvende zonnepanelen. De opwek van duurzame energie kan gekoppeld worden aan de verbetering van de waterkwaliteit en ecologie door meer variatie aan te brengen in diepe en ondiepe delen. Vanwege de status van het Eemmeer als Natura 2000-gebied is de opwek van duurzame energie hier alleen een optie voor de lange termijn.

 

 

 

 

 

 

 

Eempolders
In de Eempolders zijn langs de stads- en dorpsranden kansen voor de ontwikkeling van ‘energiepolders’. Bij een energiepolder wordt een polder in zijn geheel omgevormd ten behoeve van de opwek van duurzame energie, in combinatie met bijvoorbeeld waterberging en de ontwikkeling van natte grasvegetaties. Ook kan een hoger waterpeil in de polders bodemdaling tegengaan en de CO-2 uitstoot verminderen. Landschappelijk is belangrijk om iedere polder als één geheel te zien en fragmentatie binnen de poldereenheid te voorkomen.

In verband met de grote openheid en de betekenis voor weidevogels leent het centrale middengebied zich niet voor zonne-energie. Hier gelden ook verschillende planologische restricties, zoals de status van stiltegebied.

 

 

 

 

 

 

 

 

Utrechtse Heuvelrug
De omgeving van de defensieterreinen op de Utrechtse Heuvelrug biedt kansen voor de plaatsing van een cluster van windmolens. De bosbeplantingen aan de voet van de molens brengen samenhang in het beeld en maken de windmolens niet van overal zichtbaar. Bij de aanleg en het beheer van de windmolencluster kan gebruik worden gemaakt van de bestaande infrastructuur. Voorwaarde voor de ontwikkeling van de windmolencluster is de versterking van het landschap, bijvoorbeeld door de omvorming en uitbreiding van de bosvegetaties en de ontwikkeling van heideterreinen.

 

 

 

 

 

 

 

Gelderse Vallei
In de Gelderse Vallei kunnen zonnevelden worden ingepast in de omsloten ruimtes (‘landschapskamers’) van het kampenlandschap. Voor windmolens leent de Gelderse Vallei zich minder vanwege de geluidsoverlast voor de aanwezige bebouwing. Wel passen kleine windmolens bij de agrarische erven goed bij het bedrijvige karakter van het gebied.

De zonnevelden kunnen een onderdeel zijn van de agrarische bedrijfsvoering of gekoppeld worden aan de opgaven voor meer biodiversiteit (houtwallen en bloemrijke graslanden) en waterberging.

 

 

 

 

Kijk voor meer informatie over de RES Regio Amersfoort op: https://www.resregioamersfoort.nl/default.aspx