RES Rivierenland

 

Opdrachtgever:               Provincie Gelderland
I.s.m.:

               Ziegler Branderhorst en Willem van Wingerden
               (procesbegeleider)

Planvorming:               2019 - heden
Uitvoering:               -
Locatie:               regio Rivierenland

 

In het Klimaatakkoord is afgesproken dat we werken aan 49% CO2-reductie in 2030 (ten opzichte van 1990) en minimaal 95% CO2-reductie in 2050. Het Gelders Energieakkoord (GEA) heeft de lat zelfs iets hoger gelegd met 55% CO2-reductie in 2030. Deze doelen worden op regionaal niveau uitgewerkt, samen met overheden, inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers. In de Regionale Energie Strategie (RES) wordt onderzocht hoe en waar mogelijkheden zijn om duurzame energie op te wekken met zon en wind, hoe de warmtetransitie vorm krijgt en wat betekent dit voor het energienetwerk.

 

De regio Rivierenland is één van de dertig Nederlandse RES-regio’s, en bestaat uit de gemeenten Buren, Culemborg, Maasdriel, Neder-Betuwe, Tiel, West Betuwe, West Maas en Waal, en Zaltbommel.

 

Feddes/Olthof heeft in dit proces, samen met Ziegler Branderhorst en procesbegeleider Willem van Wingerden, de ruimte-ateliers begeleid en de opgehaalde resultaten vertaald naar een verhaal voor de regio: een eerste aanzet voor een ruimtelijke strategie voor de grootschalige opwek van elektriciteit door zon en wind. Dit verhaal vormt de input voor de stap van het concept RES-bod naar RES 1.0.

 

 

 

 

Landschap als basis

De grootschalige opwek van zon en wind op land gaat een grote impact hebben op het landschap, en zijn en worden steeds duidelijker zichtbaar in ieders omgeving. Anders gezegd: nieuwe energie trekt sporen in het landschap.

De regio Rivierenland wordt gekenmerkt door grote rivieren die van oost naar west door het landschap meanderen: Nederrijn, Lek, Linge, Waal en Maas. De rivieren hebben aan weerszijden oeverwallen en stroomruggen gevormd. Het zijn de hoger gelegen, vruchtbare gebieden in het landschap, die van oudsher al worden bewoond. Daartussen liggen de nattere, veelal open komgebieden.

 

 

 

 

 

 

Dit waardevolle rivierenlandschap vormt de basis voor de zoektocht naar ruimte voor de grootschalige opwek van zon en wind. In de ruimte-ateliers zijn belangrijke conclusies getrokken over de kwaliteiten van en de daarmee samenhangende waardering voor het landschap, en daaraan gekoppeld de kansen voor duurzame energie. Hieruit volgde de kansrijkheid per landschapstype, inpassingsprincipes en specifieke structuren voor duurzame energie. Het opvallende verschil in het denken over zon en wind dat in de ateliers naar voren kwam is uitgewerkt in ontwerpprincipes voor zon en denkrichtingen voor wind.

 

 

Samenvattende schets ruimte-ateliers

 

 

 

 

 

Principes zon

Er zijn uiteenlopende ideeën geopperd over de mogelijkheden voor de grootschalige opwek van zon, zoals het benutten van het grote dakoppervlak op bedrijventerreinen, combinaties met zacht fruit op de oeverwallen en nieuwe eendenkooien in de kom. In principe kan zon overal, mits goed ingepast. Met de ontwerpprincipes zon zijn voor alle landschapstypen kansen in beeld gebracht waarop zon kan worden ingepast of gecombineerd met andere opgaven. Samen met de zon- en windladders vormen deze ook input voor het lokale beleid.

 

 

 

 

 

Denkrichtingen wind

Voor wind zijn er verschillende zoekgebieden in kaart gebracht. Om richting te geven aan de veelheid aan ideeën hebben we een aantal filters toegepast. De basis wordt gevormd door de oogst van de ruimteateliers in de acht gemeenten. Vervolgens is gekeken naar de landschappelijke kwaliteiten van Rivierenland en hoe deze kunnen worden versterkt. In een eerste scan op beperkingen en randvoorwaarden is gekeken naar concentraties van bebouwing, die voornamelijk op de oeverwallen liggen. Tot slot moeten de opstellingen ruimtelijk zorgvuldig op elkaar worden afgestemd, om wildgroei en hinderlijke interferentie te voorkomen.

Hieruit hebben we drie plaatsing strategieën afgeleid, zogenaamde denkrichtingen voor wind:

 

1. Langs infrastructuur: Energiecorridor A15/Betuwelijn

2. In de kom: opgave verdelen

3. Energieparken: grote delen landschap vrijwaren

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Richting RES 1.0

De ontwerpprincipes voor zon en denkrichtingen voor wind vormen input voor de stap richting RES 1.0. Om de juiste discussies te kunnen voeren zullen de komende tijd nog groot aantal zaken verder moeten worden uitgezocht, zoals de daadwerkelijke opbrengsten en betekenis voor het netwerk. Daarnaast is het van groot belang te kijken naar de kansen voor integrale gebiedsontwikkeling: investeer in landschap én omgeving.

 

Kijk voor meer informatie over de RES Rivierenland op de website: https://www.resrivierenland.nl/

 

 

 

Vogelvlucht impressie: wind- en zonne-energie in de komgronden